Zelfbeschadiging

• inleiding



• waarom mensen zichzelf beschadigen?



• zelfbeschadiging wat is het?



• verschillende betekenissen van zelfbeschadiging



• vaker bij vrouwen dan bij mannen



• gevolgen op korte termijn



• gevolgen op langere termijn



• praten over zelfbeschadiging



• Is zelfbeschadiging te genezen?



• handvatten voor het omgaan met mensen met zelfbeschadigend gedrag




---




• Interessante links
  
  
• Lotgenotencontact

Zelfbeschadiging

Inleiding:

Allereerst wil ik een onderscheid maken. Er zijn mensen die zich verwonden als manier om met hun gevoelens en emoties om te gaan, maar er zijn ook mensen die als gevolg van hersenletsel, psychose of een verstandelijke handicap zichzelf beschadigen. Deze tekst is gericht op de eerste groep mensen.

Mensen die tot zelfbeschadiging overgaan hebben ooit zeer pijnlijke of schokkende ervaringen gehad, die sterke gevoelens van angst, pijn, woede, schuld of hulpeloosheid hebben opgewekt. Ze hadden het gevoel dat ze met deze gevoelens nergens terecht konden of dat ze niet begrepen werden. Hierdoor kan het heel moeilijk zijn geworden om gevoelens te uiten in het contact met anderen. Je raakt dan "opgesloten in jezelf" en voelt je eenzaam (zelfs al zijn er zeer veel goede vrienden om je heen). Deze gevoelens hopen zich op en wanneer de spanning, die dit met zich meebrengt, te veel wordt dan kan dat uitmonden in zelfbeschadiging.

Het hoeven niet altijd zeer ernstige zaken te zijn die triggeren tot zelfbeschadiging. Het kunnen ook alledaagse dingen of tegenslagen zijn die dan de emmer doen overlopen. Vaak wordt er gezegd dat het opzettelijk toebrengen van letsel een vorm is van aandacht trekken, maar toch blijkt het niet zo simpel te zijn. Vaak verwonden mensen zichzelf namelijk op plekken die in het algemeen dagelijks leven niet direct voor de buitenwereld te zien zijn, omdat ze bedekt worden met kleding (buik, of boven- armen of benen). De mensen die aan zelfverwonding doen, zijn vaak ook experts in het verbergen van hun wonden en problemen.

Zelfbeschadiging kent zeer veel vormen, van krassen en bonken met het hoofd tot ergens tegen aan slaan en snijden of branden. Mensen die zichzelf beschadigen hebben niet de intentie om zelfmoord te plegen. Vaak is het zelfs een manier om dit te voorkomen. Sommige mensen weten ook niet goed waar de drang om zichzelf te beschadigen vandaan komt.

Er zijn verschillende redenen om tot zelfbeschadiging over te gaan. Soms spelen meerdere redenen tegelijk bij een persoon:

1. Ontlading van spanning: de persoon probeert om geestelijke pijn te vervangen door lichamelijke pijn, om zo de spanning te verminderen. Na het beschadigen volgt dan een gevoel van ontlading en voldoening.


2. Uiting van woede en verzet: de persoon brengt zichzelf letsel toe om frustratie en boosheid te kunnen uiten, zonder daar anderen bij te hoeven betrekken. De woede kan op zichzelf gericht zijn, omdat men vindt dat men verkeerd gehandeld heeft, maar het kan ook op anderen gericht zijn waar het niet rechtstreeks aan geuit kan worden.


3. Boete doen of zelfbestraffing: dit ligt een beetje in het verlengde van het voorgaande en komt veel voor bij perfectionistische mensen die een mindere vorm niet kunnen accepteren. Het is ook een manier om het lichaam, dat vele zelfbeschadigers haten en als vijand zien, te bestraffen alsof het een vijand is.


4. Vermindering van negatieve gevoelens: poging om negatieve gevoelens zoals angst, leegte, spanning, depressie of woede te vergeten door de lichamelijke beschadiging als afleiding te gebruiken.


5. Doorbreken van vervreemding: Soms verliezen mensen het contact met zichzelf of de wereld om hen heen. Ze raken dan in een soort van schemerwereld waarin alles door een mist of van ver weg ervaren wordt. Door opzettelijk lichamelijke pijn te veroorzaken, kunnen mensen weer contact maken met het eigen lichaam en de wereld om hen heen.


6. Pijn verdragen als teken van macht en controle: sommige mensen voelen zich door zelfbeschadiging machtig omdat zij die lichamelijke pijn kunnen hanteren en verdragen. Deze mensen zijn vaak trots op hun letsel en lopen er mee te koop. Vaak versieren ze het nog extra.


7. Communicatie, schreeuw om hulp: dit is vaak het beginnend stadium van automutilatie. De persoon wil het eigenlijk nog angstvallig verborgen houden, maar aan de andere kant hoopt hij/zij ook dat het opgemerkt wordt zodat mensen zien dat er effectief iets aan de hand is.


8. Opvullen van innerlijke leegte: door bezig te zijn met het lichaam en het aandacht te schenken door het opzettelijk te verwonden, kunnen mensen hierin een tijdverdrijf en vriend vinden. Het minderwaardig denken over jezelf en het alleen voelen in de zin van onbegrepen zijn schreeuwt dan om een opvulling die gevonden kan worden door zelfbeschadiging.

Vermoedelijk komt zelfbeschadiging vaker voor bij vrouwen dan bij mannen, omdat vrouwen vaker het slachtoffer worden van seksueel misbruik, één van de mede veroorzakers van automutilatie. Mannen zijn eerder geneigd hun woede en agressie naar buiten toe te richten, vrouwen richten hun agressie veel meer naar binnen en op zichzelf. Zelfbeschadiging openbaart zich meestal in de leeftijdscategorie 17 tot 25 jaar, maar kan ook al op jongere leeftijd voorkomen.

Op korte termijn worden de gevolgen zoals ontspanning, zelfcontrole, pijnstilling en voldoening meestal als positief ervaren. In die zin wordt het zelfs een soort vriend waarop men ten allen tijden een beroep kan doen. Uiteraard weten deze mensen zelf ook wel dat er iets niet klopt aan hun manier van omgaan met hun problemen, maar vaak hebben ze de mogelijkheden (nog) niet om er op een andere manier mee om te gaan.

De gevoelens van waardeloosheid, zwakheid, schuld en zelfhaat nemen op de n duur alleen maar toe. Er ontstaat een soort van vicieuze cirkel waarbij men zich pijn doet omdat men zich pijn gedaan heeft. Andere gezondere manieren worden nauwelijks nog toegepast. Zelfbeschadiging wordt dan geen oplossing meer maar een probleem, wat eerst werd ervaren als een oplossing voor een bepaald probleem, wordt op den duur zelf een probleem. Ook de omgeving van de zelfbeschadiger kan angstig, afwijzend of agressief reageren. Dat zorgt dan weer voor nieuwe spanningen of problemen zodat mensen van wie eventueel steun verwacht wordt zich gaan afkeren en de cirkel alleen maar versterkt wordt. Tenslotte kunnen wonden blijvende lelijke littekens worden waardoor er soms zelfs plastische chirurgie nodig is om de schade min of meer te herstellen.

Dat zelfbeschadiging bestaat dat is een feit. Het negeren zorgt er niet voor dat het ophoudt, door te doen alsof het niet bestaat maak je het vaak alleen maar erger. Praten over zelfbeschadiging is noodzakelijk, alleen door er open over te praten help je de zelfverwonding uit de sfeer van geheimhouding, schuld en schaamte te halen die ermee gepaard gaat. Je erkent dan dat het bestaat. Je helpt verandering in de hand door het feit dat je bereid bent het te bespreken met de ander. Misschien weet je niet wat je moet zeggen of hoe je erover moet beginnen. Gelukkig hoeft dat ook niet. Door duidelijk te maken dat je erover wilt praten, maar niet weet wat je moet zeggen, open je al een lijntje naar de ander.

Het is voor mensen die zelf nooit aan zelfverwonding hebben gedaan vaak erg moeilijk om te begrijpen dat mensen zichzelf verschrikkelijk kunnen haten. Daarnaast is het voor mensen die zelf aan zelfverwonding doen vaak onverstelbaar dat ze ooit nog van zichzelf gaan houden. Toch zijn er wel mensen die het lukt om zich een weg te banen uit zelfhaat en zelfverwonding.

1. Laat zien dat je geeft om de persoon achter de zelfbeschadiging, die pijn heeft.



2. Schenk aandacht aan de verwondingen zelf. Hoe het ook op je overkomt, zij of hij is meestal erg overstuur, kwetsbaar en angstig en de schaamte is vaak enorm. Het is wreed daar geen aandacht aan te schenken, bovendien werkt het averechts. Jij hebt de mogelijkheid betrokkenheid en respect te tonen; haar iets anders te laten zien dan de meeste mensen in haar leven.



3. Maak duidelijk dat het oké is om over zelfbeschadiging te praten en dat het begrepen kan worden.



4. Ga na op wat voor manieren zelfbeschadiging de persoon helpt te overleven (fysiek/ emotioneel), in het verleden en het heden. Vraag naar haar gevoelens voor, tijdens en na de zelfbeschadiging. Probeer er samen achter te komen wat de aanleiding was in elk geval? de gebeurtenissen, gevoelens, gedachten die ertoe hebben geleid. Wanneer het begon en hoe het is veranderd. Help haar de zelfbeschadiging te begrijpen.



5. Laat blijken dat je iemands overlevingsstrategieën respecteert, zelf als dat zelfbeschadiging inhoudt. Zij heeft gedaan wat ze kon.



6. Erken hoe beangstigend het voor iemand kan zijn de zelfbeschadiging na lange tijd te stoppen.



7. Moedig haar aan om de drang tot zelfbeschadiging te leren herkennen als signalen van verborgen gevoelens, herinneringen en behoeften (Vaak zijn deze vreemd en beangstigend: wees geduldig en steunend). Help haar deze op andere manieren te uiten, zoals schrijven, schilderen, boetseren, praten, schreeuwen. Moedig haar aan hulp te vragen en voor haarzelf te zorgen (preventie).



8. Probeer samen sociale contacten te leggen, Haar uit haar isolatie en schaamte te halen. Zelfhulpgroepen zijn hiervoor bijzonder geschikt.



9. Zie het stoppen van de zelfbeschadiging niet als het belangrijkste doel. Iemand kan op velerlei manieren en terreinen vooruitgang boeken en zelfbeschadiging in sommige periodes toch nodig hebben. De zelfbeschadiging kan in eerste instantie verergeren als eerder onderdrukte gevoelens worden verkend, of als patronen en levensomstandigheden veranderen. Bespreek dit "op voorhand" met haar.



10. Het kan jaren duren voordat iemand in staat is de zelfbeschadiging op te geven. Waardeer de persoon en jezelf door elke kleine stap te erkennen als een belangrijke overwinning. Bijvoorbeeld minder risico?s nemen (schone mesjes/ niet drinken), betere wondverzorging, het kunnen uitstellen (uur, dag, week), de ernst of prevalentie ervan verminderen. In alle gevallen is er sprake van meer controle, meer keuze mogelijkheden, meer autonomie. De greep die zelfbeschadiging op de persoon heeft brokkelt hierdoor af.



Lees hier wat u kunt doen om iemand die zichzelf beschadigt te helpen?



Interessante links

De Steungroep Zelfbeschadiging kun je vinden op deze pagina. Dit is een organisatie waar je terecht kan met al je vragen over zelfbeschadiging en waar je meer informatie omtrent automutulatie kunt aanvragen.




Lotgenotencontact

Een groep voor zelfbeschadigers vind je hier

Een groep voor omstanders van zelfbeschadigers vind je hier.



---

Klik hier om terug te gaan naar de homepage.


Laat een berichtje achter in mijn gastenboek!

Please send email to barcesuzeng@yahoo.com if you have any questions.